శ&#3149;ర&#3136;న&#3135;వ&#3134;స&#3074;

రాముడు రాఘవుడు రవికులుడితడు
భూమిజకు పతియైన పురుష నిధానము

అరయపుత్రకామేష్టియందుపరమాన్నమున
పరగ జనించిన పరబ్రహ్మము
సురల రక్షింపగ అసురుల శిక్షింపగ
తిరమై ఉదయించిన దివ్యతేజము

చింతించే యోగీంద్రుల చిత్త సరోజములలో
సంతతము నిలిచిన సాకారము
వింతలుగా మునులెల్ల వెదకిన యట్టి
కాంతుల చెన్ను మీరిన కైవల్యపదము

వేద వేదాంతములయందు విజ్ఞాన శాస్త్రములందు
పాద్కొనపలికేటి పరమార్ధము
పోదితో శ్రీవేంకటాద్రి పొంచి విజనగరాన
ఆదికి అనాదియైన అర్చావతారము

రామచంద్రుడితడు రఘువీరుడు

రామచంద్రుడితడు రఘువీరుడు
కామిత ఫలము లియ్యగలిగె నిందరికి

గౌతము భార్య పాలిటి కామధేను వితడు
ఘాతల కౌశికుపాలి కల్పవృక్షము
సీతాదేవి పాలిటి చింతామణి ఇతడు
ఈతడు దాసులపాలిటి ఇహపర దైవము

పరగ సుగ్రీవు పాలి పరమ బంధుడితడు
సరి హనుమంతు పాలి సామ్రాజ్యము
నిరతి విభీషణుని పాలి నిధానము ఈతడు
గరిమ జనకు పాలి ఘనపారిజాతము

తలప శబరి పాలి తత్వపు రహస్యము
అలరి గుహుని పాలి ఆదిమూలము
కలడన్న వారి పాలి కన్ను లెదుటి మూరితి
వెలయ శ్రీ వేంకటాద్రి విభుడీతడు

Monday, 17 August 2009

సందెకాడ బుట్టినట్టి చాయల పంట

సందెకాడ బుట్టినట్టి చాయల పంట యెంత..
చందమాయ చూడరమ్మ చందమామ పంట ||

మునుప పాలవెల్లి మొలచి పండిన పంట
నినుపై దేవతలకు నిచ్చ పంట
గొనకొని హరికన్ను గొనచూపుల పంట
వినువీధి నెగడిన వెన్నెలల పంట ||

వలరాజు పంపున వలపు విత్తిన పంట
చలువై పున్నమనాటి జాజరపంట
కలిమి కామిని తోడ కారుకమ్మిన పంట
మలయుచు తమలోని మర్రి మాని పంట ||

విరహుల గుండెలకు వెక్కసమయిన పంట
పరగచుక్కల రాసి భాగ్యము పంట
అరుదై తూరుపుకొండ నారగబండిన పంట
యిరవై శ్రీ వేంకటేశు నింటిలోని పంట ||

Sunday, 22 March 2009

జగడపు జనవుల జాజర

జగడపు జనవుల జాజర
సగినల మంచపు జాజర ||

మొల్లలు తురుముల ముడిచిన బరువున
మొల్లపు సరసపు మురిపెమున
జల్లన పుప్పొడు జారగ పతిపై
చల్లే రతివలు జాజర ||

భారపు కుచముల పైపైగడు సిం -
గారము నెరపెటి గందవొడి
చేరువ పతిపై చిందగ పడతులు
సారెకు చల్లేరు జాజర ||

బింకపు కూటమి పెనగేటి చెమటల
పంకపు పూతల పరిమళము
వేనటపతిపై వెలదులు నించేరు
సను మదంబుల జాజర ||

Tuesday, 2 December 2008

కులుకక నడవరో

కులుకక నడవరో - కొమ్మలాలా | జలజల రాలీని - జాజులు మాయమ్మకు

ఒయ్యనే మేను గదలీ - నొప్పుగా నడవరో | గయ్యాళి శ్రీ పాదతాకు - కాంతలాలా
పయ్యెద చెఱగు జారీ - భారపుగుబ్బల మీద | అయ్యో చెమరించె మాయమ్మకు నెన్నుదురు

చల్లెడి గందవొడి మై జారీనిలువరో | పల్లకి పట్టిన ముద్దు - బణతులాలా
మెల్లనైన కుందనపు - ముత్యాల కుచ్చులదర | గల్లనుచు గంకణాలు - గదలీ మాయమ్మకు

జమళిముత్యాల తోడి - చమ్మాళిగలిడరో | రమణికి మణుల నారతులెత్తరో
అమరించి కౌగిట - నలమేలుమంగ నిదె | సమగూడె వేంకటేశ్వరుడు మాయమ్మకు

భావము :

(వేంకటేశ్వర స్వామి పెండ్లి తిరునాళ్ళు మన యన్నమాచార్యుడే తొలుత వెలయించినవాడుగా తోచుచున్నాడు. ఆగమ శాస్త్రమున, వివాహొత్సవము చేయుచున్న మాన్యుడే కన్యాదాత గా వర్తిల్లగు నని కలదట. వేంకటేశ్వరుని అల్లునిగా పొందిన అన్నమయ్య నిజముగా ధన్యుడు. అలమేలుమంగ అన్నమయ్య కన్నుల వెలుగు. తన ఒడలి బడలికలు తీర్చి కడుపార ప్రసాదాన్నములు పెట్టి హృదయంలో గానకవితానుధారసధారలు కురిపించిన అమృతమయి అలమేలుమంగను అన్నముడు మరచుటెట్లు ? అలమేలు మంగను వాక్ప్రసూనాలతో అర్చించి, ఈ భక్తుడు శతకమాలికను సమర్పించినాడు)

ఈ పాటలో అన్నమయ్య అలమేలుమంగను నవవధువుగా సింగారించి, పల్లకిలో కళ్యాణ వేదిక కు తరలించినట్లు భావించవచ్చు.

కొత్త పెళ్ళికూతురు పల్లకీ లో కూర్చున్నది. కుసుమకోమలి కూర్చున్న పల్లకీని బిరుసు బోయీలు మోయుటను ఈ మృదు హృదయుడు సహింపలేకపోయినాడు కాబోలు ! పల్లకీ మోతకు ముద్దు పణతులను నియోగించినాడు. వాళ్ళు మంగమ్మ పాదదాసీలు. పల్లకీ కళ్యాణవేదిక వైపు సాగింది. పల్లకీపట్టిన మిసిమిగత్తెలు విసవిస నడచినారు. పల్లకీ కుదుపులకు కలిమిజవరాలు కంపించిపోయినది. అమె నెరులు చెదరినవి - విరులు జలజల రాలినవి. రాలిన జాజులను చూచిన అన్నమయ్య శరీరమే జలదరించినది. ఆమదమరాళగమనలను హెచ్చరించినాడు. ఓ కొమ్మలాల ! గయ్యాళులాల ! కులుకక నడవండి. మాచిన్నితల్లి మేను కదలీని, పయ్యెద చెరగు జారీని, భారపుగుబ్బలు బయటపడినవి. నుదురు చెమరించినది.'

మదవతులు ముందుకు కదలినారు. ఆ గజగమనలకు గమనవిలాసాలు తప్పలేదు. పల్లకీ కుదింపులూ తగ్గలేదు. అన్నమయ్య వాళ్ళను నిలిపినాడు. మృదువుగా మందలించినాడు. 'ఓ ముద్దుగుమంలాలారా ! కొంచెం నెమ్మదిగా నడవండే. అటు చూడండి నా బంగారుతల్లి పాపటలో చల్లిన గందవొడి శరీరమంతా జారినది. ధరించిన ముద్దుల ముత్యాల కుచ్చులదరినవి. కంకణాలు కదలి కిసలయపాణి ఎంత కందిపోయిందో ! - ఆ భామలు ముసిముసి నగవులతో ముందుకు సాగినారు. ఈ కన్యాదాత ఆరాటం చెప్పనలవి కాదు. ఇందిరా సుందరాంగికి ముత్యాల పావుకోళ్ళు పెట్టరో ! రమణికి మణుల నారతులెత్తరో - అని చెలికత్తెలను పురమాయించినాడు.

అలమేలుమంగా శ్రీనివాసుల కళ్యాణం అంగరంగవైభవముగా జరిపించినాడు. శేషగిరీశ్వరుని కాళ్ళు కడిగి, కన్యాదానం చేసినాడు. వేంకటశైలవల్లభుడు మంగమ్మను బిగికౌగిట చేర్చినాడు. ఈ మహాభక్తుని కన్నులు ఆనందంతో ఆర్ద్రమయినవి.

కొమ్మ = స్త్రీ
జాజులు = జాజి పూలు
గయ్యాళి = ధిక్కరించి మాట్లాడే స్వభావం గల స్త్రీ
శ్రీపాదతాకు కాంతలు = లక్ష్మీదేవి పాదాలు తాకే అధికారం గల ఆడవాళ్ళు, పాదదాసీలు
గందవొడి = గందపొడి ; కొన్ని సుగంధద్రవ్యాలు కలిపి చేసిన పొడి, మిశ్రము, స్త్రీలు దీనిని పాపటలో చల్లుకొంటారు
జమళి = జంట
చమ్మాళిగలు = సమ్మాళిగలు, పాదరక్షలు

Sunday, 23 November 2008

జయ జయ రామా సమర విజయ రామా

జయ జయ రామా సమర విజయ రామా
భయ హర నిజభక్త పారీణ రామా

జలధి బంధించిన సౌమిత్రి రామా
సెలవిల్లు విరచిన సీతారామా
అల సుగ్రీవు నేలిన అయోధ్య రామా
కలిగి యజ్ఞముగాచే కౌసల్య రామా

అరి రావణాంతక ఆదిత్యకులరామా
గురుమౌనులను గాచే కోదండ రామా
ధర నహల్య పాలిటి దశరథ రామా
హరు రాణినుతుల లోకాభి రామా

అతి ప్రతాపముల మాయామృగాంతక రామా
సుత కుశలవప ప్రియ సుగుణ రామా
వితత మహిమల శ్రీవేంకటాద్రి రామా
మతిలోన బాయని మనువంశ రామా

అలమేలు మంగ నీ అభినవ రూపము

అలమేలు మంగ నీ అభినవ రూపము
జలజాక్షు కన్నులకు చవులిచ్చేవమ్మా

గరుడాచలాధీశు ఘన వక్షమున నుండి
పరమానంద సంభరితవై
నెరతనములు చూపి నిరంతరము నాథుని
హరుషించగ జేసితి గదవమ్మా

శశి కిరణములకు చలువల చూపులు
విశదముగా మీద వెద చల్లుచు
రసికత పెంపున గరగించి యెప్పుడు నీ
వశము చేసుకొంటి వల్లభునోయమ్మా

రట్టడి శ్రీ వేంకటరాయనికి నీవు
పట్టపురాణివై పరగుచు
వట్టిమాకు తిగిరించు వలపు మాటల విభు
జట్టి గొని వురమున సతమైతివమ్మా

Sunday, 26 October 2008

కంటి నఖిలాండతతి కర్తనధికునిగంటి

కంటి నఖిలాండతతి కర్తనధికునిగంటి
కంటి నఘములు వీడుకొంటి నిజమూర్తి గంటి

మహనీయ ఘన ఫణామణుల శైలము గంటి
బహు విభవముల మంటపములు గంటి
సహజనవరత్న కాంచనవేదికలు గంటి
రహివహించిన గోపురంబులవె కంటి

పావనంబైన పాపవినాశనము గంటి
కైవశంబగు గగనగంగ గంటి
దైవికపు పుణ్య తీర్ధములెల్ల పొడగంటి
కోవిదులు కొనియాడు కోనేరు గంటి

పరమయోగీంద్రులకు భావగోచరమైన
సరిలేని పాదాంబుజములు గంటి
తిరమైన గిరిచూపు దివ్య హస్తము గంటి
తిరువేంకటాచలాధిపు చూడగంటి

మొత్తకురే అమ్మలాల

మొత్తకురే అమ్మలాల - ముద్దులాడు వీడె
ముత్తెము వలె నున్నాడు - ముద్దులాడు

1. చక్కని యశోద తన్ను సలిగతో మొత్త రాగా
మొక్క బోయీ గాళ్ళకు - ముద్దులాడు
వెక్కసాన రేపల్లె - వెన్నలెల్ల మాపుదాక
ముక్కున వయ్యగ దిన్న - ముద్దు లాడు

2. రువ్వెడి రాళ్ళ దల్లి - రోలదన్ను గట్టెనంట
మువ్వల గంటల తోడి ముద్దు లాడు
నవ్వెడి జెక్కులనిండ - నమ్మిక బాలుని వలె
మువ్వురిలో - నెక్కుడైన ముద్దులాడు

3. వేలసంఖ్యల సతుల - వెంటబెట్టుకొనిరాగా !
మూల జన్ను గుడిచీని ముద్దులాడు
మేలిమి వెంకటగిరి మీద నున్నాడిదె వచ్చి
మూలభూతి దానైన ముద్దులాడు

దుండగీడైన కృష్ణుని ఎవతో కొట్ట్బఒగా మఱొక్క తరిగ వారించుట పద వస్తువు.

ముంగర ముత్తెము వలె ముద్దులు కులిలే చిన్ని కృష్ణుని మొత్తుటకు ఎవరికి మాత్రము చేతులెట్లాడును ?

గొల్ల భామ మరొక్క గొల్లభామకు బాలకృష్ణుని లీలావిలాసాలను వినిపిస్తున్నది. యశోద తన చిన్నికృస్ణుని మొత్త బోయినది (కొట్టబోయినది) వెంటనే ముద్దు కృష్ణుడు తల్లి కాళ్ళకు మొత్త బోయినాడు. బాల కృష్ణుడు సామాన్యుడా ?

అందితే జుట్టు - అందకపోతే కాళ్ళు - కృష్ణునకిది వెన్నతో బెట్టిన విద్య. ఇంకేమున్నది ? గోపెమ్మ కోపము మటు మాయమైనది. కృష్ణునకు అలుసు చిక్కినది. సఖులతో పరిహాసకులతో ఊరిమీదికి బోయి, గొల్ల ల ఇళ్ళను కొల్లగొట్టినాడు. వెన్న ముద్దలు మాపుదాకా ముక్కున కారునట్లు మెక్కినాడు.

గోపకిశోరుని అల్లరి మితిమీరినది. యశోదమ్మ బాలుని దండింపదలచినది. చిన్ని కృష్ణుని రోట గట్టినది. అది అంత తేలికా ? దామోదరునికి కోపమే వచ్చినది. తన్ను రోటికి కట్టిన తల్లిపై రాళ్ళు రువ్వినాడు. తన చిన్ని చేతులకు అందినంత వరకు విసిరినాడు. చిదిమిన పాలు గారు చిన్ని బుగ్గలతో, చిలికిన నవ్వులతో, మొల చిరు మువ్వలతో గోకులమంతా కలియ దిరిగే నందకిశోరుడు బాలుడా ! పరబ్రహ్మ స్వరూపుడు. త్రిమూర్తులలో మేటియైనవాడు.

బాలకృష్ణ కేళీవిలాసాలు చిలికి చిలికి పెద్దవైనవి. యశోదతో ఫిర్యాదు చేయుటకు వ్రజ భామలు కదలి వచ్చినారు. గోకుల మిల్లిల్లు కదలినది. అక్కడి దృశ్యమును చూచి పల్లీబిబ్బోకవతులు ఆశ్చర్య చకితలైనారు. కృష్ణుడు పసిబాలుని వలె ఒక మూలకు ఒదిగి, యశోదాదేవి యొడిలో చేరి పాలు త్రాగుతున్నాడు. ఆ తల్లి కన్నులతో వాత్సల్యాన్ని కురిపిస్తూ, తన తనయుని తల నిమురుతున్నది. ముద్దుగుమ్మలు ఆ ముద్దుల బాలుని చూచి ముసి ముసి నగవులతొ వెనుకకు మరలినారు.

ఆ లీలామానుష విగ్రహుడే నేడు వేంకటగిరిమీద మూలభూతియై నిలచినవాడు.

తెప్పగా మఱ్రాకు మీద తేలాడు వాడు

తెప్పగా మఱ్రాకు మీద తేలాడు వాడు
ఎప్పుడు లోకములెల్ల నేలేటి వాడు

మోత నీటి మడుగులో ఈత గఱిచినవాడు
పాతగిలే నూతి క్రింద బాయనివాడు
మూతి దోసిపట్టి మంటి ముద్ద పెల్లగించువాడు
రోతయైన పేగుల పేరులు గలవాడు

కోడికూతనోరివాని కుఱ్రతమ్ముడైనవాడు
బూడిదిబూసినవాని బుద్ధులవాడు
మూడవన్నె లేడివెంట మాయలబడినవాడు
దూదలనావులగాచి దొరయైనవాడు

ఆకసాన బారే వూరి అతివలమానముల
కాకుసేయువాడు తురగముపై వాడు
ఏకమై వెంకటగిరి నిందిరారమణిగూడి
యేకాలము బాయని యెనలేనివాడు

భావము : -

మోతనీటి మడుగు = ఘోషించు నీరు గల సముద్రము (మత్స్య)
పాతగిలే = ప్రాచీనుడయియే
నూతి క్రింద = సముద్రము నడుగున (అతనిపాలికి సముద్రము మడుగు నూయి వంటిది) - (కూర్మ)
తోసిపట్టి = చాచిపట్టుకుని (వరాహ)
పేగుల పేరులు = హిరణ్యకశిపునివి (నృసింహ)

కోడి..వాడు = అహల్యను పొందుటకై అర్ధరాత్ర మందే కోడియై కూసిన ఇందృని తమ్ముడు ఉపేందృడు (వామన)
బూడిది .. వాడు = విభూతి దాల్చిన పరమశివుని వద్ద అస్త్రవిద్యలు నేర్చినవాడు (పరుశరామ)
మాడవన్నె = బంగారు వన్నె గల
లేడి ... వాడు = మారీచునిచే వంచితుడు (రామ)
దూడల ... వాడు = బలరామకృష్ణులలో ఎవరైనా గావచ్చును

ఆకసాన .. వాడు = త్రిపురముల రాణుల నడతను చెఱచిన వాడు (బుద్ధ)
తురగముపైవాడు = కల్కిగా నవతరించి గుఱ్రముమీద స్వారీ చేయువాడు (కల్కి)

భావము చెప్పినది : శ్రీ రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణ శర్మ

(సృష్టికి పూర్వము ఏకోదకములో వటపత్రశాయిగానున్న విష్ణుని దశావతారముల ఉల్లేఖము పద వస్తువు)

దర్మానికి గ్లాని కలిగినప్పుద్డు లోకపాలకుడైన భగవంతుడు అవతారాలెత్తక తప్పదు. దుష్టులను శిక్షించి, శిష్టులను రక్షించుటయే వేంకటేశ్వరుని కర్తవ్యము. శ్రీ కృష్ణ పరమాత్మ భగవద్గీత లో ఇట్లు చెప్పెను.

యదా యదాహి దర్మస్య గ్లాని ర్బవతి భారత ! అభ్యుత్ధాన మధర్మస్య తదా త్మానం సృజామ్యహం [ భగవత్గీత 4 అధ్యా 7 శ్లో ]

పరిత్రాణాయ సాధూనాం వినాశాయచ దుష్కృతాం ! ధర్మ సంస్థాపనార్ధాయ సంభవామి యుగే యుగే [ భగవత్గీత 4 అధ్యా 8 శ్లో ]

సోమకాసురుడు వేదాలను అపహరించి, ధర్మచ్యుతి కి కారకుడైనాడు. సముద్రమున గాగిన ఆ రాక్షసుని విష్ణువు మత్స్యాకృతి దాల్చి సమ్హరించినాడు. వేదోద్ధరణము చేసినాడు.

క్షీర సాగర మధనము ప్రారంభమైనది. మందర పర్వతము మునగసాగినది. శ్రీ మహా విష్ణువు ఆదికూర్మమై దానిని మోసి నిలిపినాడు.

భూమిని చాపచుట్టగ చేసి ప్రజలను బాధించిన హిరణ్యాక్షుని వరాహావతారముని ధరింది సంహరించినవాడు; భూమిని కోరలతో పట్టి ఎత్తినాడు.

నృసింహాకృతి పూని లోక కంటకుడైన హిరణ్యకశిపుని పొత్త చీల్చి ప్రేగులను హారములుగ వేసికొన్నాడు.

వామన రూపుడై మూడడుగుల దాన మడిగి, త్రివిక్రముడై బలిని పాతాళమునకు త్రొక్కి, ఇంద్రునకు స్వర్గము నప్పగించినాడు.

ధరలో క్షత్రియుల ఔద్దత్యము మితిమీరినది. హరి పరశురాముడైనాడు. శివుని కడ అస్త్ర విద్యల నభ్యసించినాడు. ఇరువది యొక్క మారులు భూప్రదిక్షణము చేసి, దుష్టులైన క్షత్రియవీరులను నిర్జించినాడు.

మాయా మృగాకృతి తో మారీచుడు శ్రీ రాముని వంచించినాడు ; సీతాపహరణమునకు కారకుడైనాడు. రాముడు ఆ మాయావిని నేలకూల్చినాడు.

గొల్లపల్లెలో, గోవులతో, గోపాలురతో ఆడుతూ, పాడుతూ తిరిగిన నంద కిశోరుడు యాదవకుల ప్రభువైనాడు. పరమాత్ముడైనాడు.

త్రిపురముల గర్వముతో కన్ను మిన్ను కానక తిరిగిన త్రిపురాసుర సంహారమునకు హరి దోహదము చేసినాడు. బుద్ధుడై రాక్షసుల రాణుల శీలము నపహరించినాడు.

ఇక, కల్కిగా అవతరించి, ధర్మ రక్షణ చేసేవాడు, గుఱ్రముమీద స్వారీ చేసేవాడు శ్రీమన్నారాయణుడే.

ఇవి వేంకటగిరినిలయుని అవతార లీలలు. ఆ ఇందిరారమణుడు సాటిలేనివాడు. సర్వకాల సర్వావస్థల యందు ప్రాణికోటిని అనుగ్రహించుటకై శేషగిరి శిఖరముల నిలచినాడు.

Friday, 17 October 2008

నిత్య పూజలివివో

నిత్య పూజలివివో నేరిచిన నోహో
ప్రత్యక్షమైనట్టి పరమాత్మునికి

తనువే గుడియట తలయే శిఖరమట
పెనుహృదయమే హరి పీఠమట
కనుగొన చూపులే ఘనదీపములట
తన లోపలి అంతర్యామినికిని

పలుకే మంత్రమట పాదైన నాలికే
కలకలమను పిడి ఘంటయట
నలువైన రుచులే నైవేద్యములట
తలపు లోపల నున్న దైవమునకు

గమన చేష్టలే అంగరంగగతియట
తమిగల జీవుడే దాశుడట
అమరిన వూర్పులే ఆలవట్టములట
క్రమముతో శ్రీ వేంకటరాయనికి

జయ జయ నృసింహ సర్వేశ